محمد رياض
18
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )
على همداني مسافرتهاى طويل خود را در پيش گرفت . از گفتار ما اشتباه بعضي از نويسندگان كه بقول آنان على همداني فقط بعد از فوت على دوستى بخدمت شيخ محمود رفته است « 58 » مرتفع ميگردد . رضا قلى خان هدايت أصلا اخى على دوستى را ذكر نكرده ونوشته كه على همداني در أول مريد شيخ محمود بوده وسپس در خدمت علاء الدولة رسيده است « 59 » واين بيان هم اشتباهى است . مشائخ سلسلهء فقر على همداني در تصوف ( يا در فتوت ) فرقهء تازهاى بوجود نياورده است . أو در گروه صوفيهاى است كه روش شيخ أبو الجناب نجم الدين طامة الكبرى خيوقى ( مقتول 616 ه ) را دنبال ميكنند و « كبرويه » ناميده ميشوند . طريق شيخ كبرى ( كبروى ) را بعضي فكر ميكنند كه شاخى است از نخل سهرورديه « 60 » ولى اينطور نيست . البتة اين دو سلسله موارد مشترك زياد دارند . طريقهء نجم الدين كبرى در إيران مانند طريقهء سهرورديه رواج زياد داشته وهر دو روش جداگانه ومستقلى بوده است . طريق مولويه در آسياى صغير وطريق ذهبية در إيران از طريق كبروى ناشى شده است . « 61 » باني سلسلهء سهرورديه شيخ شهاب الدين أبو حفص عمر بن محمد ( م - 632 ه ) است كه فقط معاصر نجم الدين أبو النجيب عبد القاهر سهروردى ( م - 563 ه ) بوده است . ولى نويسندگان در ميان اين دو « سهروردى » فرقى نكردهاند . شيخ أبو نجيب عم حقيقي شيخ شهاب الدين است وسلسله نسب هر دو به أبو بكر صديق منتهى ميگردد . « 62 » چنانكه ذكرى رفت على همداني در طريقت أولا از شيخ على دوستى استفاده كرده است . شيخ اخى على در فتوت مريد علاء الدولة ودر طريقت مريد
--> ( 58 ) - بزرگان وسخن سرايان همدان ، ( ج 1 ) ، ص 83 ، أدب فارسي در پاكستان ، ص 401 . ( 59 ) - رياض العارفين ، ص 178 . ( 60 ) - كشير ( 1 ) ، ص 89 ، آب كوثر ، ص 376 . ( 61 ) - سرچشمهء تصوف در إيران ، ص 198 - 199 ، ارزش ميراث صوفيه ، ص 101 . ( 62 ) - نفحات الانس ، ص 472 - 473 .